Aandacht voor werkdruk, agressie en geweld blijft nodig in zorg en welzijn

De Inspectie SZW heeft eind 2014 en begin 2015 in de sector zorg en welzijn een aantal instellingen geïnspecteerd. De inspecties zijn uitgevoerd in ziekenhuizen en organisaties in de sector Welzijn en Maatschappelijke dienstverlening te weten opvanghuizen en asielzoekerscentra. Daarbij ging het om de aanpak van werkdruk en agressie en geweld, bij ziekenhuizen ook om veilige naaldsystemen en werktijden van arts-assistenten. De Inspectie SZW inspecteerde bij instellingen waar zij eerder overtredingen constateerde of waar op basis van risicoanalyse een verhoogde kans op overtredingen is. Hoewel over de hele linie een verbetering zichtbaar is, is wel duidelijk dat de aanpak van psychosociale arbeidsbelasting (werkdruk, agressie en geweld) nog veel aandacht vraagt de komende tijd. Te meer omdat door de veranderingen in de sector de zorgzwaarte toeneemt. Bovendien krijgen zorgverleners steeds vaker te maken met verschillende vormen van agressie.

Ziekenhuizen

Agressie en geweld, werkdruk
Aanpak van agressie en geweld tegen medewerkers staat hoog op de agenda bij ziekenhuizen. Toch blijkt dat bij driekwart van de geïnspecteerde ziekenhuizen deze aanpak nog tekortschiet. Het gaat dan om zaken als onvoldoende voorlichting en training of het ontbreken van een goede analyse van incidenten. Ook komt men niet altijd toe aan het evalueren van het beleid en de maatregelen tegen agressie en geweld. De opvang en nazorg van medewerkers was bij de meeste ziekenhuizen in orde. Bij de aanpak van werkdruk liet ruim de helft van de ziekenhuizen die de Inspectie SZW onderzocht tekortkomingen zien. Daarbij ging het vooral om een gebrekkig plan van aanpak, onvoldoende maatregelen tegen werkdruk en het ontbreken van een evaluatie van de aanpak.

Veilige naalden
De Inspectie onderzocht de ziekenhuizen ook op werken met veilige naaldsystemen. Werkgevers zijn verplicht maatregelen te nemen om prikaccidenten met mogelijk besmette naalden te voorkomen. Daarbij gaat het onder meer om naaldsystemen met ingebouwd veiligheidsmechanisme en veilige containers om gebruikte naalden af te voeren. Van de onderzochte ziekenhuizen maakt één op de vier hier nog onvoldoende gebruik van.

Werktijden
In 2014 inspecteerde de Inspectie SZW voor de derde keer in zes jaar een aantal ziekenhuizen op arbeids- en rusttijden van arts-assistenten. In 2010 was bij 13 van de 40 onderzochte ziekenhuizen sprake van herhaalde overtredingen. In 2015 constateerde de Inspectie hier nog enkele incidentele overtredingen. In één geval ging het om structurele overtredingen. Daar heeft de Inspectie voor de tweede keer een boete opgelegd.

Asielzoekerscentra en opvanghuizen

Werkdruk
Vergeleken met 2011 hebben de onderzochte asielzoekerscentra en opvanghuizen vooruitgang geboekt in de aanpak van werkdruk en van agressie en geweld. Toch is ook hier nog wel een verbeterslag noodzakelijk. Op ongeveer de helft van de geïnspecteerde locaties zag de Inspectie tekortkomingen. Zo is er meestal wel beleid ontwikkeld, maar laat in veel gevallen de invoering van concrete maatregelen nog op zich wachten.

Agressie en geweld
De Inspectie SZW vindt de training van medewerkers tegen agressie en geweld voor verbetering vatbaar. Zo zag de Inspectie bij asielzoekerscentra ook ongetrainde, onervaren medewerkers aan het werk. Volgens het Centraal Orgaan Asielzoekers gaat het hier om ‘training on the job’. De snelle en grote instroom asielzoekers leidde tot een dermate snelle uitbreiding van het personeelsbestand, dat het niet mogelijk bleek om alle nieuwe medewerkers vooraf te trainen.

In opvanghuizen zijn de voorlichting en training vaak nog onvoldoende uitgewerkt. De minister van VWS en sociale partners onderkennen de noodzaak dat ook in opvanghuizen een gedegen aanpak van agressie en geweld tot stand komt. Daarom is de ondersteuningsregeling ‘Veilig Werken in de zorg’ nu ook beschikbaar voor opvanghuizen.