Voorwoord Jaarverslag 2019

mr.M.J.[Marc] Kuipers.06

Inspecteur-generaal Marc Kuipers

Op het moment dat dit jaarverslag wordt gepubliceerd laat het coronavirus al bijna drie maanden lang ons normale leven uit de rails lopen. De impact op samenleving en economie is daarbij zo groot, dat het terugblikken naar 2019 in een jaarverslag wat onwerkelijk aanvoelt. Corona brengt een realiteit waarop we ons met elkaar zo goed mogelijk aanpassen. En waarin het belang van gezond, veilig en eerlijk werk meer dan ooit wordt onderstreept.

Voor de Inspectie SZW betekent de crisis een andere inzet van onze capaciteit. Tijdens de periode waarin Nederland wordt gevraagd om zoveel mogelijk vanuit huis te werken, worden zaken telefonisch of schriftelijk afgehandeld waar dat kan. Waar dat nodig is, bijvoorbeeld bij ernstige arbeidsongevallen of arbeidsuitbuiting, gaat de inspectie ter plaatse. Het betekent ook het verwerken van talloze meldingen over coronarisico’s op de werkplek. En de aanpak van fraude met coronasubsidies en -regelingen.

Daarnaast zetten we stevig in op het toetsen van arbocatalogi van branches, zodat werknemers daar ook in deze tijd veilig en gezond kunnen werken. Positief daarbij is dat sinds vorig jaar het ontbreken van een goede Risico-Inventarisatie en –Evaluatie (RI&E) direct beboetbaar is. Want het belang van de RI&E telt nu des te zwaarder, als we werknemers zo goed mogelijk willen beschermen.

Het is een nieuwe realiteit, waar we met de beschikbare instrumenten zo goed mogelijk op inspelen. Toch is er het afgelopen jaar op het werkterrein van de Inspectie ook veel gebeurd dat - ook in deze tijd – zeker het benoemen waard is.

Zo is er is een start gemaakt met het stapsgewijs verdubbelen van onze inzet voor het bestrijden van oneerlijk werk. Een belangrijke ontwikkeling als we kijken naar de grote groep werknemers die bedreigd wordt door het risico op onderbetaling, te lange werkdagen of uitbuiting. Een groep waarvan zowel de omvang als de kwetsbaarheid in coronatijd alleen maar toeneemt.

Met corona zien we ook grensoverschrijdende problemen voor buitenlandse werknemers. Voor mobiele werkers uit andere landen betekent het virus nieuwe uitdagingen. Werk kan ineens wegvallen, huisvesting onbetaalbaar worden en de werkgever onbereikbaar. Tegelijkertijd blijft de behoefte aan buitenlandse (seizoen) werkers in Nederland en veel andere EU-lidstaten bestaan. Het levert nieuwe vraagstukken op die het belang van de vorig jaar opgerichte European Labour Authority (ELA) alleen maar onderstrepen.

Daarbij is arbeidsuitbuiting of ernstige benadeling door slechte werkgevers in normalere tijden vaak een begrip dat aan migranten wordt gekoppeld, maar ook autochtone werknemers kan het nu sneller overkomen. Zoals bij werkgevers die het salaris niet uitbetalen, of die hun medewerkers dwingen om genoegen te nemen met een slechter contract.

Ook op het gebied van het voorkomen van blootstelling aan gevaarlijke stoffen hebben we als Inspectie in 2019 onze inzet en impact vergroot. Onder meer door een gespecialiseerd operationeel team te formeren voor de versterking van het toezicht op circa 400 Brzo-bedrijven. En door bij werkgevers, werknemers en deskundigen de kennis over gevaarlijke stoffen via presentaties en publicaties te verhogen.

Die kennisdeling is een voorbeeld van de contacten die we over een steeds breder front aangaan en waarbij we graag een constructieve dialoog voeren. Niet alleen met andere toezichthouders en overheidsinstanties, maar ook met talloze belangenvertegenwoordigers. Zoals brancheorganisaties, vakbonden, woningbouwverenigingen, vakbonden en bedrijven. Met elkaar kunnen we meer positieve gedragsveranderingen bereiken en risico’s of misstanden voorkomen.

In dit jaarverslag staan veel voorbeelden van hoe programma’s samen met anderen in 2019 aan deze maatschappelijke effecten hebben gewerkt. Hoe we die effecten het beste bereiken is een leerproces dat inmiddels de nodige positieve resultaten laat zien. En waar we meer vruchten van zullen blijven plukken als ons land weer op de rails staat.

Dialoog en samenwerking waar het kan en waar we kansen zien. Waar dat niet het geval is en regels bewust worden overtreden, grijpen we handhavend in. Met alle instrumenten die we hebben om misstanden aan te pakken. Maar vooral om ze te voorkomen.

Marc Kuipers

Inspecteur-generaal Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Lees het volledige jaarverslag Inspectie SZW 2019.