Inspecteur Hüsnü Polat over arbeidsuitbuiting

Arbeidsuitbuiting komt overal op de arbeidsmarkt voor en raakt kwetsbare groepen. Dwang, geweld, dreiging, afpersing, fraude en misleiding spelen vaak een rol. Inspecteur Hüsnü Polat over de aanpak van arbeidsuitbuiting in 2018.

Wat is de stand van zaken in Nederland op gebied van arbeidsuitbuiting?

We krijgen veel meldingen binnen en worden overspoeld met werk. Dat betekent dat er veel mis is in de arbeidsmarkt. Laatst kwamen we bij een champignonkwekerij waar een meisje van 14 jaar dagelijks van 07.00 uur tot 19.00 uur werkte. Zo’n meisje moet op school zitten.

De oorzaken van die vele meldingen liggen volgens mij bij toenemende internationale samenwerking tussen ondernemingen, het bedenken van constructies om te verdienen aan het afwijken van arbeidswetten en het meer in elkaar opgaan van boven- en onderwereld. Sommige ondernemers is niets gek genoeg als ze er geld mee kunnen verdienen. We komen bijzondere zaken tegen in vooral de bouwsector en de land- en tuinbouw, zoals constructies met intermediairs die ook gebruik maken van de krapte op de woningmarkt, waardoor bijvoorbeeld campings permanent bewoond zijn. 

"We werken samen met gemeentes en andere organisaties om te zien hoe we de krachten kunnen bundelen, want samen hebben wij meer bevoegdheden."

Wat doet Inspectie SZW om deze problematiek aan te pakken?

We werken samen met gemeentes en andere organisaties om te zien hoe we de krachten kunnen bundelen, want samen hebben wij meer bevoegdheden. Ook houden we informatiebijeenkomsten voor gemeenten om daar de bewustwording voor samenwerking te vergroten. Er is daar veel behoefte aan informatie, zodat de misstanden aangepakt kunnen worden.

Een zaak begint voor ons vaak met een melding van een ontevreden werknemer of een oplettende ambtenaar die iets niet in de haak vindt. Deze meldingen worden verheven tot casussen. Zo komen we op bouwplaatsen of in restaurants waar de werknemers op matrassen slapen. Wij maken dan een proces-verbaal op vanwege de arbeidsomstandigheden en de gemeente verzegelt het pand. Dat doet pijn voor de ondernemer, want de huur loopt gewoon door.

Wat is daarbij de grootste uitdaging?

Onze grootste uitdaging is om de neuzen dezelfde kant op te krijgen en een gevoel van urgentie voor dit onderwerp in de top van organisaties als gemeenten en ministeries te krijgen. Mensen die nooit het veldwerk hebben gedaan, begrijpen niet hoe erg arbeidsuitbuiting kan zijn. 

Bij informatie-uitwisseling met andere instanties moeten we steeds alles uit de kast halen om de benodigde informatie te krijgen. Ook zie je dat als je met meerdere adviseurs over bescherming van persoonsgegevens te maken hebt, ze ieder totaal andere opvattingen over hun taak hebben. Dat werkt belemmerend.

"Mensen die nooit het veldwerk hebben gedaan begrijpen niet hoe erg arbeidsuitbuiting kan zijn."

Kun je een voorbeeld geven van een succes in het afgelopen jaar?

In het afgelopen jaar hebben we successen behaald, maar het kan altijd beter. Een voorbeeld is de gemeente Veenendaal. Daar hebben we met collega-inspecteurs van andere programma’s en de gemeente een bouwlocatie geïnspecteerd. Het bleek dat mensen die er werkten op matrassen sliepen en over een primitieve keuken en toilet beschikten. De bouwactiviteiten zijn preventief stilgelegd. De vier illegaal tewerkgestelde personen werden door AVIM (Vreemdelingenpolitie) overgenomen en zijn vervolgens met een meldkaart heengezonden. De burgemeester heeft de aannemer en de onroerend goedeigenaar bij zich geroepen en ze duidelijk gemaakt dat hij zulke toestanden niet in zijn gemeente tolereert.