Met het programma Participatie en financiële zelfredzaamheid geeft de Inspectie invulling aan het stelseltoezicht op het domein bestaanszekerheid. Bestaanszekerheid betekent dat een persoon in staat is om te voorzien in zijn of haar primaire levensbehoeften, beschikt over voldoende middelen voor voeding, kleding en wonen, en ook in staat is te participeren in de maatschappij. Voor diegenen die niet in staat zijn om inkomsten te genereren uit betaald werk of dat niet (meer) hoeven, biedt het sociale zekerheidsstelsel een vangnet.

De risico’s binnen dit programma hebben allemaal een relatie met de bevordering van de participatie en financiële zelfredzaamheid van kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt. Op het gebied van participatie richt het programma zich op de ondersteuning van: arbeidsbeperkten in het kader van de Extra banen, herbeoordeelde arbeidsongeschikten, overige groepen kansarmen in de Participatiewet en groepen vluchtelingen en/of statushouders. De pijler financiële zelfredzaamheid is gericht op mensen met problematische schulden en werkende armen.

Het doel van dit programma is vanuit het stelseltoezicht uitvoerders handvatten te bieden om effectiever te werken en beleidsmakers te voorzien van informatie over de kansen en de knelpunten die het succes van de uitvoering belemmeren. Dit doet de Inspectie SZW door de gewenste maatschappelijke effecten als strategische doelen centraal te stellen, en deze in concrete operationele doelen te vertalen. De producten van de Inspectie worden adequaat aan gemeenten en andere belanghebbenden overgedragen. Onder producten vallen onder andere onderzoeksrapporten, publicaties, workshops, presentaties en filmpjes.