Opsporingstaak Inspectie SZW in 2020

Naast inspecties doet de Inspectie SZW strafrechtelijk onderzoek naar criminele activiteiten. Onderwerpen zijn arbeidsuitbuiting, mensensmokkel, grootschalige en georganiseerde fraude met uitkeringen en subsidies, zoals de WW, Persoonsgebonden Budgetten, geld voor inburgering en zorgdeclaraties. Ook bij het onderzoeken van arbeidsongevallen wordt soms strafrechtelijk onderzoek gedaan.

Voor strafrechtelijk onderzoek werkt de Inspectie samen met vele instanties, internationaal, nationaal en regionaal. Zoals met het Platform Bijzondere Opsporingsdiensten (BOD-en), waarbij ondermijning een belangrijk thema is. Daarnaast wordt samengewerkt met UWV, SVB, Belastingdienst, zorgverzekeraars, gemeenten, de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en het Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ). Ook is er samenwerking met financiƫle instellingen, zoals banken. Het blijkt dat banken handelingen van witwassen in verband met uitbuitingssituaties geautomatiseerd in bankgegevens kunnen onderkennen. Hierdoor wordt het soms mogelijk om uitbuiting te voorkomen, daders te vervolgen en mogelijke slachtoffers uit de uitbuitingssituatie te halen.

Arbeidsuitbuiting en mensensmokkel

Bij vermoeden van arbeidsuitbuiting kijkt de Inspectie naar aanwijzingen voor mensenhandel. Als die er zijn krijgt het mogelijke slachtoffer drie maanden bedenktijd, voordat er daadwerkelijk aangifte wordt gedaan. In 2020 hebben rechercheurs 74 intakegesprekken gevoerd, waarvan 67 door de Inspectie en 7 door de politie of de Koninklijke Marechaussee. In 36 gevallen is de geringste aanwijzing van mensenhandel vastgesteld en deze regeling aangeboden. Uiteindelijk is in 30 gevallen een aangifte opgenomen, waarvan er na beoordeling van de officier van justitie 7 verder worden onderzocht. Vier daarvan worden strafrechtelijk onderzocht: 2 voor arbeidsuitbuiting en 2 voor mensensmokkel.

Fraude met steunmaatregelen

De opsporing van fraude met coronasteunmaatregelen vormt in 2020 een groot deel van het werk. Het gaat om maatregelen om bedrijven en zelfstandigen te ondersteunen, die getroffen zijn door de coronamaatregelen: de NOW, TOFA (uitgevoerd door UWV) en de TOZO (uitvoering door gemeenten). Bij een vermoeden van een strafbaar feit kan UWV aangifte bij het OM doen. Het OM kan vervolgens besluiten dat de Inspectie een opsporingsonderzoek instelt. In 2020 ontvangt de Inspectie in totaal 656 meldingen rond de steunmaatregelen. Er is gestart met 24 strafrechtelijke onderzoeken naar fraude met NOW-gelden.

Signaleringsbrief zorgfraude 2020

In de signaleringsbrief zorgfraude 2020 wordt onder andere aandacht gevraagd voor de hoofdaannemer als factoringsbedrijf. Vooral in de sector wijkverpleging worden veel meldingen gedaan van vermoedelijke fraude door het gebruik van onderaannemers. Een veel voorkomende constructie is een hoofdaannemer die eigenlijk functioneert als factoringsbedrijf: de onderaannemer draagt de facturatie van de zorg over aan de hoofdaannemer. Op de ingediende facturen staan vervolgens de gegevens van de hoofdaannemer, terwijl de onderaannemer alle zorg levert. In deze gevallen is de hoofdaannemer verantwoordelijk voor de juistheid van de declaraties. Hierdoor worden de controlemogelijkheden belemmerd, omdat niet zichtbaar is welke onderaannemer zorg heeft verleend.