Gezond werk 2020

Gezond werken gaat over het voorkomen van lichamelijke overbelasting, blootstelling aan lawaai, straling en kankerverwekkende stoffen. Maar ook over het voorkomen van geestelijke overbelasting, die kan ontstaan door te hoge werkdruk, seksuele intimidatie, pesten, arbeidsdiscriminatie en agressie en geweld. Hieronder een aantal voorbeelden uit het jaarverslag.

Kom van dat asbestdak af

Op een avond in oktober krijgt een inspecteur een melding van de meldkamer. De melder heeft mensen gezien die asbest van een dak verwijderen met behulp van een kraan en een hoogwerker. ‘Op een heel foute manier’, zegt de melder. De inspecteur gaat naar het voormalige veilingterrein in Breda, een enorm loodsencomplex om ter plaatse poolshoogte te nemen. Hij telt op een afstand zeven mensen zonder adembescherming of beschermende kleding. Een paar van hen zijn aan het vegen, er wordt asbeststof verspreid en ingeademd. Collega’s en politie worden opgetrommeld. Op het terrein treffen ze de mensen aan. Twee onbekenden verstoppen zich op het dak van oude verweerde golfplaten op 10 meter hoog. Levensgevaarlijk. Uiteindelijk kiezen deze twee uitzendkrachten met niet-Nederlandse nationaliteit eieren voor hun geld en komen ze naar beneden. Zij hebben geen verplichte certificaten voor asbestverwijdering. Het werk wordt stilgelegd. Later wordt ook nog vastgesteld dat de op dit werk ingezette hijskraan te licht is voor de klus. De kraan moet worden afgevoerd en er wordt een stevig boeterapport gemaakt (zie pagina 87 van het jaarverslag).

Verkenningen discriminatie tijdens werving & selectie bij werkgevers

Een discriminatievrije werkvloer hoeft nog niet te betekenen dat er geen discriminatie bij het werving & selectieproces is. Inspecteurs vragen daarom naar beleid rond werving & selectie. Werkgevers vinden dit vaak ‘logisch’, gezien de maatschappelijke debatten en wat er speelt in de media. Toch beschikt een grote meerderheid van de werkgevers niet over een diversiteitsbeleid. Slechts 10% van de bevraagde werkgevers is bekend met de NVP sollicitatiecode en past deze ook toe. Op de vraag welke systematiek er wordt gebruikt bij de beoordeling van de cv’s/brieven zegt 45% dat dat gebeurt op basis van een algemene indruk en ervaring van diegene die selecteert. 65% antwoordt via een ‘natuurlijke flow’. Verder is driekwart van de werkgevers niet bekend met de werving & selectiegids van het College voor de rechten van de mens. En bijna niemand is bekend met hulpmiddelen als het handboek P&O voor bewustwording en correct handelen bij werving & selectie, de app diversiteit loont, of de gedragscode van de uitzendbranche (zie pagina's 89 en 91 van het jaarverslag).

Metaalrecyclingproject: de circulaire economie en veilig en gezond werken

Begin 2020 start de Inspectie met het inspecteren bij metaalrecyclingbedrijven. Aanleiding zijn de risico’s die kunnen ontstaan bij inzameling, sortering, transport, verwerking en hergebruik van lithium-ion batterijen en allerlei andere soorten oud ijzer-afval. Door COVID-19 zijn fysieke inspecties tijdelijk opgeschort. Tijdens de lockdown zijn bij bedrijven de RI&E, het bijbehorend plan van aanpak en het basiscontract opgevraagd. Na ontvangst zijn de opgestuurde documenten beoordeeld. De RIE’s blijken van matige kwaliteit en er wordt minimaal invulling gegeven aan de vereisten van het basiscontract.

Om een overtreding daadwerkelijk te kunnen vaststellen, zijn inspecties op locatie nodig. Dat gebeurt in de zomer bij 32 bedrijven. Hierbij is bij 56% van de bedrijven een handhavingstraject ingezet. De overige 21 bedrijven krijgen een brief met daarin de oproep om hun eigen verantwoordelijkheid over gezond en veilig werken waar te maken. Ze krijgen een aantal handvatten aangereikt, zoals de zelfinspectietool Gezond en veilig werken en een doorverwijzing naar de Europese campagne rondom Fysieke Belasting (zie pagina 78 van het jaarverslag).

Stijgende bewustwording gevaarlijke stoffen

In Nederland vallen ongeveer 400 bedrijven onder het Besluit risico’s zware ongevallen 2015. Deze bedrijven variëren van complexe chemische industrie tot relatief eenvoudige opslagbedrijven voor bepaalde typen gevaarlijke stoffen. De verschillende Brzo-toezichthouders, zoals omgevingsdiensten, Inspectie SZW, veiligheidsregio en Rijkswaterstaat, werken samen om te zorgen dat de meest risicovolle bedrijven de veiligheidsregels naleven. Deze samenwerking is in de loop der jaren geprofessionaliseerd zodat het toezicht op die regels overal hetzelfde verloopt. Het percentage gezamenlijke Brzo-inspecties waaraan de Inspectie heeft deelgenomen stijgt in 2020 naar 98%. Vrijwel alle Brzo-bedrijven zijn gecontroleerd op het gebruik van mobiele arbeidsmiddelen in gevarenzones, het veilig uitvoeren van niet-routinematige werkzaamheden (waaronder onderhoud) en op de vraag of het veiligheidsbeheerssysteem up to date is. Ook controleert de Inspectie of Brzo-bedrijven een RI&E hebben opgesteld (zie pagina 11 van het jaarverslag).

Beroepsziekten (beter) in beeld

In 2018 constateert de Inspectie in de ‘Staat van arbeidsveiligheid’ dat de aandacht voor beroepsziekten te wensen over laat. Om na te gaan hoe dit komt en om de preventie van beroepsziekten beter op de kaart te zetten, start het project Beroepsziekten beter in beeld. In 2019 en 2020 zijn er 11 kennisbijeenkomsten geweest met experts op het terrein van beroepsziekten. Ruim 30 van de deelnemende experts dragen bij aan het rapport ‘Beroepsziekten in beeld’. Een belangrijke conclusie is dat verschillende mechanismen in het stelsel van beroepsziekten een effectieve preventieve aanpak in de weg zitten. Zo is de causale relatie tussen de oorzaak op het werk en het krijgen van een beroepsziekte niet altijd inzichtelijk. Hierdoor is het bewustzijn van risico’s in bedrijven vaak laag. Verder worden kansen om te leren van gevallen van beroepsziekten onvoldoende benut (zie pagina 22 van het jaarverslag).