Bestaanszekerheid 2020

Voor wie in ons land tijdelijk of langdurig geen werk (meer) heeft is bestaanszekerheid geborgd via de sociale zekerheidswetten (bij werkloosheid, arbeidsongeschiktheid, bijstand en AOW). Deze worden in Nederland uitgevoerd door de SVB, het UWV en de gemeenten. De Inspectie SZW houdt toezicht op hoe deze instanties invulling geven aan hun taken en wat daarvan de resultaten zijn. Daarbij wordt gekeken naar de resultaten van de gezamenlijke uitvoerders: het stelsel van werk en inkomen.

Gevolgen coronacrisis op SUWI-stelsel (Rapport)

De coronacrisis heeft gevolgen voor het stelsel van werk en inkomen. De druk op gemeenten en UWV neemt toe, doordat zij nieuwe taken krijgen: het uitvoeren van de economische steunmaatregelen. Ook zijn er meer verzoeken om reguliere ondersteuning, als gevolg van de stijgende werkloosheid, schulden en armoedeproblematiek. Inspectie SZW onderzoekt de gevolgen hiervan voor de reguliere dienstverlening en ziet vooral risico’s voor de hulp aan de meest kwetsbaren in de samenleving. Zij signaleert 2 hoofdrisico’s:

  • Enerzijds het risico op het niet tijdig opschalen van de benodigde ondersteuningscapaciteit (vooral bij gemeenten) om de verwachte toename van hulpvraag het hoofd te kunnen bieden.
  • Anderzijds verdringing van relatief kansarme burgers die intensieve hulp nodig hebben, mede door de directe economische gevolgen van de coronacrisis.

Deze risico’s worden in een gespreksronde over de bevindingen met stakeholders duidelijk herkend. In deze gesprekken komen ook handelingsperspectieven om de risico’s te ondervangen aan de orde. Dit varieert van makkelijk in te vullen, direct inzetbare aanpassingen, tot meer structurele aanpassingen van het stelsel. Bekijk het rapport impact coronacrisis op het stelsel van Werk en Inkomen (en zie pagina 100 van het jaarverslag).

Onderzoek naar bestaanszekerheid van zzp’ers (Rapport)

In juni 2020 verschijnt de publicatie ‘Zzp'ers en bestaanszekerheid’. Hierin staan de resultaten van een verkennend onderzoek naar de bestaanszekerheid van zzp’ers en de behoefte aan en ervaringen met inkomensvoorzieningen. De gegevensverzameling van dit onderzoek vond plaats voor de uitbraak van COVID-19. Om die reden is een aantal bevindingen achterhaald. Bijvoorbeeld de cijfers over bekendheid van de regeling voor bijstand voor zelfstandigen. Diverse andere bevindingen uit de rapportage zijn nog altijd relevant en actueel en kunnen ingezet worden bij de dienstverlening van de gemeente aan zelfstandigen. De groep Zzp’ers kwam eerder niet of nauwelijks bij de gemeente terecht voor inkomensvoorzieningen, maar gemeenten hebben Zzp’ers nu, als gevolg van de TOZO, beter in beeld en moeten hen ook ondersteuning verlenen bij de re-integratie op de arbeidsmarkt (zie pagina 100 van het jaarverslag).

Rode draden Schuldhulpverlening (Rapport)

Tussen 2015 en 2019 deed de Inspectie onderzoek naar vroeg signalering, toegankelijkheid en de uitvoering van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. De rode draden uit deze onderzoeken brengt de Inspectie in 2020 samen in een nota. Deze nota biedt stelselpartijen aanknopingspunten om de uitvoering schuldhulpverlening effectiever in te richten, ook tijdens de coronacrisis. Een van de conclusies is dat de redzaamheid van schuldenaren verder kan worden versterkt door aanvullende ondersteuning, coaching en training van vaardigheden. Ook moet schuldhulpverlening beter aansluiten op integrale hulp in het sociaal domen. De nota is met een aantal gemeenten besproken, mede in het licht van de coronapandemie. Zij geven aan zich in de conclusies te herkennen en ermee aan de slag gaan (zie pagina 100 van het jaarverslag).

Schuldhulpverlening

Voor sommige mensen zijn problematische schulden een belangrijke belemmering voor (volwaardige) participatie in de samenleving en op de arbeidsmarkt. Met de schuldhulpverlening werken gemeenten, maatschappelijke organisaties en vrijwilligers dagelijks hard aan oplossingen. Onderzoek van de Inspectie laat zien dat vrijwel alle cliënten tevreden zijn over de hulp. De hulp is voornamelijk gericht op het oplossen van de schulden. Onderliggende problematiek bij cliënten krijgt beperkt aandacht. Het risico op schulden is in 2020 door de gevolgen van de coronacrisis toegenomen. Gedurende dat jaar had één op de vijf huishoudens te maken met risicovolle schulden (zie pagina 40 van het jaarverslag).