Programma Arbeidsuitbuiting en ernstige benadeling in 2022

Maatschappelijk belang

De verdere ontwikkeling van de aanpak tegen arbeidsuitbuiting is één van de actielijnen in het interdepartementale programma Samen tegen Mensenhandel, waarin beleid, uitvoering, toezicht en opsporing samenwerken. Voorop staat een harde aanpak van werkgevers die zich inlaten met crimineel werkgeverschap door zo mogelijk het stilleggen van bedrijven en de inzet van het strafrecht (waaronder ontneming van de met strafbare feiten verdiende gelden).

De bestuurlijke aanpak die de laatste jaren is geïntensiveerd wordt in 2022 doorgezet. Met een mix van bestuursrechtelijke en strafrechtelijke instrumenten en in samenwerking met partners (Nationale Politie, het OM, het UWV en gemeenten) werkt de Inspectie aan het stoppen van misstanden en het beschermen van slachtoffers.

Doelen voor 2022

Het strategische doel van het programma arbeidsuitbuiting en ernstige benadeling is het bewerkstelligen van een betere bescherming van kwetsbare groepen tegen arbeidsuitbuiting door betere preventie, meer detectie en het effectief optreden tegen gevallen van arbeidsuitbuiting en ernstige benadeling. Deze betere bescherming wil de Inspectie tot stand brengen door samenwerking met organisaties die een rol spelen in het netwerk rondom de aanpak van de problematiek. Tot slot heeft het programma als doel het bewustzijn bij beleidsmakers en uitvoerders te vergroten over arbeidsuitbuiting en ernstige benadelingen en over de mechanismen die daarbij een rol spelen.

Dat betekent onder andere de volgende concrete doelen in 2022:

  • Een mix van bestuursrechtelijke en strafrechtelijke instrumenten inzetten met als doel om de criminele werkgevers te stoppen. Daarbij worden ook herinspecties ingezet;
  • Bij de aanpak meer focus leggen op het beschermen van kwetsbare werkenden tegen arbeidsuitbuiting en ernstige benadeling;
  • In de Monitor Arbeidsuitbuiting en Ernstige benadeling inzicht bieden in de resultaten van het programma over 2020 en 2021 door te rapporteren over alle meldingen en zaken;
  • Voorlichtingsbijeenkomsten organiseren om de bewustwording en meldingsbereidheid rondom arbeidsuitbuiting te vergroten.

Aanpak

De aanpak in het programma is een harde aanpak van criminele werkgevers en andere daders die willens en wetens overtreden. Die bestaat uit een mix van strafrechtelijk onderzoek door opsporing en bestuurlijke interventies zoals boetes, stilleggingen en ontnemingen. Daarnaast voert de Inspectie onderzoek uit om meer inzicht te krijgen in de relatie tussen vormen van verblijfsrecht en slecht werkgeverschap en analyseert ze recente uitbuitingszaken om inzicht te krijgen in de modus operandi van daders. Om potentiële slachtoffers voor te lichten, arbeidsuitbuiting te agenderen en de alertheid in de samenleving te vergroten, worden communicatie-instrumenten ingezet.

Daarnaast worden:

  • instanties gericht benaderd die vanuit hun rol potentiële arbeidsuitbuiting in beeld kunnen krijgen;
  • signaleringsproducten uitgewerkt waarin problemen in de aanpak van arbeidsuitbuiting worden geanalyseerd;
  • diverse methoden om arbeidsuitbuiting te signaleren verbeterd, bijvoorbeeld door middel van financiële analyses en het koppelen van overheidsregistraties.

Samenwerking

Samenwerking heeft als doel om de effectiviteit van interventies te vergroten, maar ook om samen met partners onderzoek te ontwikkelen en uit te voeren waardoor het inzicht in de problematiek rondom arbeidsuitbuiting en ernstige benadeling toeneemt. Samen met internationale partners, via bijvoorbeeld de ELA, zoekt de Inspectie naar mogelijkheden om uitbuiting van arbeidsmigranten effectief terug te dringen in zowel bronlanden als ontvangende landen. Nationaal wordt samengewerkt met het Openbaar Ministerie, lokale en regionale organisaties en overheden, RIEC’s en NGO’s.