Voorwoord Jaarplan 2020

Inspecteur-generaal Sociale Zaken en Werkgelegenheid Marc Kuipers

Marc Kuipers, Inspecteur-generaal Sociale Zaken en Werkgelegenheid

"De Inspectie SZW is volop in ontwikkeling. Onze organisatie groeit stevig, wat meer kansen biedt voor maatschappelijke effecten op het gebied van gezond, veilig en eerlijk werk en bestaanszekerheid. Maar ook met personeelsuitbreiding zijn nog steeds scherpe keuzes nodig. Werkend Nederland is groot en als toezichthouder moeten we onze capaciteit in de volle breedte van het land inzetten. We doen dat zoveel mogelijk analytisch, risicogericht en selectief.

Daar waar het mis zit willen we actief zijn. Welke acties leveren aantoonbaar het meeste effect op? Wat kunnen we bereiken in overleg met branches of andere belangenbehartigers? Waar biedt communicatie kansen en wanneer is hard ingrijpen nodig?

Zo gaan we volgend jaar op arbozorg meer voorlichting en handhaving inzetten. Dat is hard nodig. Slechts een derde van de bedrijven heeft een risico- inventarisatie en evaluatie (RI&E) waarin daadwerkelijk alle belangrijke risico’s zijn geïnventariseerd. Dat aantal moet sterk omhoog. Voor ieder bedrijf moet het belang van een RI&E volstrekt normaal zijn. Veiligheid raakt iedereen. En is van levensbelang. Wie dit als bedrijf niet serieus neemt en ons geen RI&E kan tonen, krijgt direct een boete.

Op arbogebied speelt nog een belangrijke ontwikkeling. De laatste jaren leidde de toename van bedrijfsongevallen ertoe dat we steeds minder ruimte hadden voor preventieve werkzaamheden. In 2018 ging zelfs driekwart van de arbocapaciteit naar ongevalsonderzoeken. Inmiddels is met de uitbreiding een flink aantal nieuwe inspecteurs aangetrokken. In 2020 hopen we onder andere door deze groei de balans tussen ongevalsonderzoeken en preventieve inspecties te herstellen. En dankzij de uitbreiding kunnen we volgend jaar bij de circa 400 BRZO-bedrijven, waar grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen aanwezig zijn, aan 90% van de gezamenlijke inspecties met andere toezichthouders deelnemen.

In 2020 werken we ook verder aan gevarieerd ongevalsonderzoek. Samen met een selectie van bedrijven kijken we naar hun algemene veiligheidssituatie en naar maatregelen om deze te verbeteren. De eerste resultaten laten zien dat de aanpak voor bepaalde groepen werkgevers effectiever én efficiënter is. De kennis uit de ongevalsonderzoeken wordt gebruikt om verbeteringen door te voeren. En om werkgevers, branches en andere stakeholders te wijzen op risico’s die leiden tot onveilig of ongezond werk. Zodat we in een relatief korte tijd een brede olievlek van kennis creëren waar een hele branche haar voordeel mee kan doen.

Op het terrein van eerlijk werk zitten voor ons als toezichthouder de grootste uitdagingen. Want een flink deel van wat zich daar afspeelt gebeurt per definitie heimelijk. Om meer grip op dit probleem te krijgen, ontwikkelen we volgend jaar de monitor eerlijk werk. Deze moet meer inzicht geven in de mate waarin vormen van oneerlijk werk in ons land voorkomen. Zoals onderbetaling, zwart werken, arbeidsuitbuiting en illegale tewerkstelling. En we kijken naar de risicofactoren. Voor de monitor gaan we in 2020 en 2021 een steekproef van 2600 bedrijven bezoeken.

De Inspectie is volop in ontwikkeling. Zowel qua groei als werkwijze. We zitten midden in een uitdagend leerproces waarbij we de vinger nauwlettend aan de pols houden. En bijsturen waar nodig. In het najaar van 2020 gaan we in een midterm review beoordelen of we - halverwege ons meerjarenplan 2019-2022 - op de goede weg zitten. Welke effecten zien we vanuit onze programma’s, hoe staat het met de risico’s en ontwikkelingen en waar is een andere inzet van menskracht en middelen nodig?

2020 wordt een boeiend jaar waarin we ons weer volop in gaan zetten voor positieve maatschappelijke effecten op gezond, veilig en eerlijk werk en bestaanszekerheid voor iedereen. Met boetes en handhavend waar dat nodig is, maar ook met nalevingscommunicatie, in goede samenwerking met belangenbehartigers en door druk op ketens te zetten van opdrachtgevers of producenten. En we gaan anders inspecteren. Waarbij niet alleen de overtreding centraal staat, maar we ook breder kijken. We met de directie en de werkgevers praten over hun veiligheidscultuur. En met de branche over de goede voorbeelden. Om zo preventie te bevorderen. Herhaling te voorkomen."

Marc Kuipers

Inspecteur-generaal Sociale Zaken en Werkgelegenheid