1. Home 
  2. Onderwerpen 
  3. Toezicht en handhaving 
  4. Handhaving en sancties 
  5. Sancties bij overtreden diverse wetten

Sancties bij overtreden diverse wetten

Handelingen inspecteur bij overtredingen

Als een inspecteur van de Inspectie SZW tijdens een inspectie of onderzoek overtredingen aantreft, treedt hij/zij handhavend op. Vervolgens kan een sanctie worden opgelegd. Welk(e) middel(en) de inspecteur inzet, is afhankelijk van de wet die wordt overtreden en de ernst van de overtreding.

Naar boven

Werkwijze

De Inspectie SZW bevestigt altijd schriftelijk welk (handhavings)middel is ingezet, welke maatregelen moeten worden genomen en binnen welke termijn de overtreding(en) moet(en) zijn opgeheven.

De Inspectie SZW controleert via steekproeven of de vereiste maatregelen zijn genomen. Als dat niet is gebeurd, wordt een zwaarder middel (sanctie) ingezet.

Naar boven

Mondelinge afspraak

Als er geen ernstige overtreding is aangetroffen en de inspecteur vertrouwt erop dat de overtreding zonder verdere dwang wordt opgeheven, kan de inspecteur een mondelinge afspraak met de werkgever maken (Arbeidsomstandighedenwet en Arbeidstijdenwet). Hierin wordt afgesproken hoe en wanneer de overtreding moet zijn opgeheven.

Naar boven

Waarschuwing of eis tot naleving van de wet

Als de inspecteur een fundamentele overtreding vaststelt, krijgt de werkgever doorgaans de gelegenheid deze binnen een bepaalde tijd op te heffen. De inspecteur geeft dan een schriftelijke waarschuwing, of stelt een ‘eis tot naleving van de wet’ en geeft aan binnen welke termijn de overtreding moet zijn opgeheven. De waarschuwing of eis kan door de inspecteur worden ingezet bij de handhaving van de Arbeidsomstandighedenwet, de Arbeidstijdenwet, het Besluit risico’s zware ongevallen 1999 (Brzo 1999) en de Aanvullende Risico-inventarisatie en evaluatie (Arie).

Na afloop van deze termijn controleert de inspecteur of de overtreding naar behoren is opgeheven. Is dat niet het geval, dan maakt de inspecteur een boeterapport op (zie hieronder).

Naar boven

Boeterapport

De inspecteur zegt direct een boeterapport aan, als er sprake is van een ernstige overtreding, of als bij controle blijkt dat een eerdere overtreding niet is opgeheven. Ook als een inspecteur opnieuw eenzelfde overtreding aantreft (recidive), wordt direct een boeterapport opgemaakt.

Voorbeelden van ernstige overtredingen zijn:

  • Er is geen toezicht op het gebruik van noodzakelijke persoonlijke beschermingsmiddelen.
  • (Bepaalde) werknemers zijn niet vakbekwaam om bepaalde werkzaamheden uit te voeren.
  • Kinderen onder de 16 jaar worden gedwongen om langer te werken dan wettelijk is toegestaan.
  • Er is geen verplichte melding aan de Inspectie SZW gegeven, bijvoorbeeld over een voorgenomen asbestsloop of een meldingsplichtig arbeidsongeval

Daarnaast wordt direct een boeterapport aangezegd als:

Naar boven

Controle kan tot verhoging boete leiden

Als na controle blijkt dat de overtreding nog niet is opgeheven (recidive), kan de inspecteur opnieuw een boeterapport opmaken. Gebeurt dit binnen 5 jaar nadat de eerste boete ‘onherroepelijk’ is geworden, dan kan de boete worden verdubbeld. Wordt de overtreding binnen 5 jaar opnieuw geconstateerd (dus voor de derde keer), dan kan de boete worden verdrievoudigd.

Voor ernstige overtredingen geldt een recidivetermijn van 10 jaar en zal, indien de boete onherroepelijk is, bij een 2e constatering van een overtreding de boete meteen met 300% verhoogd worden.

De boeterapporten worden ter behandeling en beoordeling overgedragen aan de afdeling Boete, Dwangsom en Inning (BDI) van de Inspectie SZW. De boeteoplegger legt namens de minister de uiteindelijke boete op. In bepaalde gevallen kan worden besloten dat de boete wordt gematigd, of dat van boeteoplegging wordt afgezien.

Meer informatie

  • Boetes: betalen, bezwaar en beroep
Naar boven

Werk stilleggen

De inspecteur legt het gehele werk, een onderdeel van het werk of bepaalde werkzaamheden onmiddellijk stil, als er sprake is van ernstig gevaar voor de veiligheid of gezondheid van personen. Hij zegt daarbij tevens een boeterapport aan. Voorbeelden zijn:

  • elektrocutiegevaar, valgevaar of knelgevaar;
  • overtreding van het verbod op kinderarbeid;
  • overtreding van het Besluit risico’s zware ongevallen 1999 (Brzo 1999) of de Aanvullende Risico-inventarisatie en -evaluatie (Arie). 

De inspecteur legt ook het werk stil, als er sprake is van een misdrijf of overtreding van enkele verbodsbepalingen, die uitdrukkelijk in de regelgeving worden genoemd (zie de voorbeelden onder ‘Proces-verbaal’).
Als een werkgever een ‘bevel tot stillegging van het werk’ negeert, maakt de inspecteur ‘proces-verbaal van misdrijf’ op.

Naar boven

Werk stilleggen bij recidive

Indien een overtreder recidiveert kan de Inspecteur-Generaal van de Inspectie SZW bevelen dat werkzaamheden moeten worden gestaakt. Recidive is het opnieuw overtreden van een artikel of soortgelijk artikel van de wet. Het bevel kan pas worden opgelegd, nadat er eerst is gewaarschuwd dat bij herhaling van een overtreding dit bevel kan worden opgelegd.

Als een bevel eenmaal is afgegeven, houdt de inspecteur toezicht op de naleving van dit bevel. De inspecteur kan maatregelen nemen om zorg te dragen dat het bevel wordt nageleefd. Zo kan de inspecteur bijvoorbeeld deuren verzegelen en met hulp van een slotenmaker sloten vervangen. De inspecteur kan een ieder gelasten de maatregelen op te volgen.

Naar boven

Proces-verbaal

De inspecteur maakt proces-verbaal op, als er sprake is van een misdrijf of overtreding van de verbodsbepalingen, die uitdrukkelijk in de regelgeving worden genoemd. Hij legt dan tevens het werk stil. Voorbeelden zijn:

  • De verdachte volgt een ‘bevel tot stillegging van het werk’ niet op.
  • De werkgever stelt werknemers bloot aan acuut gevaar veroorzakende stoffen of aan andere situaties die acuut de gezondheid bedreigen, terwijl hij de risico’s van de stoffen of de situatie kent, of ‘redelijkerwijs’ moet kennen.
  • De werkgever laat werknemers met wettelijk verboden stoffen werken.
  • De werkgever laat kinderen onder de 12 jaar werken.
  • Er bestaat een vermoeden van een ‘strafrechtelijke overtreding’. 

Omdat het hierbij doorgaans om ernstige situaties gaat, ziet de inspecteur er doorgaans in voorkomende gevallen zelf op toe dat een stillegging van het werk bij gevaar pas wordt vrijgegeven als het gevaar en/of de overtreding daadwerkelijk is opgeheven.

Naar boven

Dwangsom

De Inspectie SZW kan een dwangsom opleggen, als een maatregel die is voorgeschreven niet is uitgevoerd, ondanks eerder handhavend optreden van de inspecteur. Hierbij kan het bijvoorbeeld gaan om het nalaten van een noodzakelijke beoordeling van de blootstelling aan gevaarlijke stoffen, of het negeren van een eis tot het nabetalen van loon en/of vakantiebijslag terwijl de werknemer daar recht op heeft.

Meer informatie

Naar boven